حسین بابایی، دبیر کارگروه شناسایی و صیانت از وسیلههای نقلیه تاریخی در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا با تأکید بر اینکه خودروهای تاریخی بخشی از میراث صنعتی و فرهنگی معاصر کشور به شمار میروند، گفت: هر وسیله نقلیه تاریخی علاوه بر ارزش فنی و صنعتی، میتواند روایتگر بخشی از تاریخ، جامعه و سبک زندگی مردم ایران باشد و نباید با خودروهای فرسوده یکسان تلقی شود.
حسین بابایی میراثآریا اظهار کرد: وسیلههای نقلیه تاریخی به دلیل برخورداری از ارزشهای فنی و صنعتی، نشاندهنده سیر تحول صنعت خودرو در دورههای مختلف تاریخی هستند و برخی از آنها نیز روایتگر رویدادهای مهم تاریخیاند. در طراحی بسیاری از این خودروها جزئیاتی وجود دارد که در خودروهای امروزی کمتر دیده میشود و هر مدل ویژگیهای منحصربهفرد خود را دارد.
او افزود: تفکیک خودروهای تاریخی از وسایل نقلیه فرسوده با توجه به همین ارزشها انجام میشود تا این بخش از میراث صنعتی و فرهنگی کشور برای نسلهای آینده حفظ و احیا شود.
پلاک تاریخی؛ هویت رسمی برای وسایل نقلیه واجد ارزش
دبیر کارگروه شناسایی و صیانت از وسیلههای نقلیه تاریخی درباره اصلاحیه جدید آییننامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو گفت: در اصلاح این آییننامه، مقرراتی در زمینه خودروهای فرسوده، گواهی اسقاط، واردات و تولید خودرو اعمال شده است، اما بر اساس ماده ۲۰، خودروهای مشمول آییننامه شناسایی و صیانت از وسیلههای نقلیه تاریخی از شمول این مقررات مستثنی هستند.
بابایی ادامه داد: این موضوع به معنای تداوم وضعیت قانونی خودروهای تاریخی است و نشان میدهد اصلاحات انجامشده موجب تغییر در مقررات اختصاصی وسایل نقلیه دارای پلاک تاریخی نشده است. این وسایل به دلیل برخورداری از ارزشهای فنی، صنعتی، فرهنگی و تاریخی، تابع ضوابط و مقررات اختصاصی خود هستند.
او با اشاره به نقش ثبت و صدور پلاک تاریخی در حفاظت از این وسایل نقلیه گفت: وسیله نقلیهای که واجد شرایط دریافت پلاک تاریخی باشد، از سوی کارشناسان کارگروه و راهور فراجا مورد بررسی قرار میگیرد و اصالت و سلامت فنی و ظاهری آن تأیید میشود. بنابراین دریافت پلاک تاریخی میتواند موجب افزایش اعتبار وسیله نقلیه و ایجاد اطمینان بیشتر برای مالکان و خریداران شود.
اصالت، مهمترین معیار ارزشگذاری خودروهای تاریخی
بابایی درباره مهمترین معیارهای ارزشگذاری خودروهای تاریخی بیان کرد: عوامل مختلفی در ارزشگذاری این وسایل مورد توجه قرار میگیرد؛ از جمله محدود بودن تولید یا کمبود نمونههای باقیمانده و همچنین خودروهایی که با وجود تولید انبوه، از نظر طراحی و فناوری نسبت به خودروهای همدوره خود پیشرو بودهاند.
او حفظ وضعیت فابریک خودرو را نیز یکی از عوامل مهم دانست و گفت: خودرویی که بازسازی نشده و قطعات اصلی و فرعی آن مطابق وضعیت اولیه حفظ شده باشد، در شرایط مشابه میتواند ارزش بیشتری نسبت به نمونه بازسازیشده داشته باشد.
دبیر کارگروه شناسایی و صیانت از وسیلههای نقلیه تاریخی افزود: خودروهای متعلق به شخصیتهای ممتاز سیاسی، فرهنگی و اجتماعی یا خودروهایی که در رویدادهای مهم تاریخی حضور داشتهاند نیز فارغ از سایر عوامل، ارزش تاریخی ویژهای دارند. اگر یک خودرو همزمان تولید محدود یا سفارشی، پیشرو از نظر فناوری، متعلق به یک شخصیت تاریخی یا فرهنگی و راوی یک رویداد مهم باشد و در وضعیت فابریک و مطلوب حفظ شده باشد، ارزش بسیار بالایی خواهد داشت.
خودروهای تاریخی؛ بخشی از حافظه اجتماعی ایرانیان
بابایی با تأکید بر اینکه خودروهای تاریخی را نمیتوان صرفاً وسایل نقلیه قدیمی دانست، گفت: هر وسیله نقلیه تاریخی روایتگر بخشی از تحول صنعتی و داستانی از جامعه و سبک زندگی مردم ایران است.
او با اشاره به نمونههایی از خودروهای تاریخی در ایران اظهار کرد: خودروهای فیات و شورولت که از نخستین خودروهای مونتاژشده در ایران بودند، جیپهایی که برای استفاده در روستاها و مناطق صعبالعبور مونتاژ میشدند و همچنین جیپ شهباز که در سال ۱۳۳۸ توسط شرکت بازرگانی جیپ ایران، یعنی شرکت پارسخودروی فعلی، تولید شد، هر کدام بخشی از تاریخ صنعت خودرو در ایران را روایت میکنند.
وی ادامه داد: کامیونهای باری ماک، اتوبوسهای دوطبقه لیلاند، موتورسیکلتهای گازی، براوو و وسپا، موتورسیکلت ایچ مورد استفاده در روستاها، خودروهای بنز مسافربری در مسیر تهران ـ شمال و خودروهایی مانند ژیان و پیکان، تنها وسایل نقلیه نبودند، بلکه با زندگی و خاطرات نسلهای مختلف مردم ایران پیوند خوردهاند.
بابایی تصریح کرد: وظیفه ما انتقال این فرهنگ، تاریخ و خاطرات به جوانان، نوجوانان و نسلهای آینده است.
استثنا شدن خودروهای تاریخی از اسقاط، گامی برای حفاظت
دبیر کارگروه شناسایی و صیانت از وسیلههای نقلیه تاریخی، خارج ماندن خودروهای دارای پلاک تاریخی از قانون اسقاط را اقدامی مؤثر در حفاظت از این میراث دانست و گفت: این تفکیک قانونی نشاندهنده عزم مسئولان برای جلوگیری از تخریب و اسقاط این وسایل و انتقال آنها به نسلهای آینده است.
او افزود: کارگروه شناسایی و صیانت از وسیلههای نقلیه تاریخی و کانون جهانگردی و اتومبیلرانی به عنوان عضو کارگروه و به نمایندگی از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، نقش مهمی در فرآیند شناسایی، صیانت و ساماندهی تردد وسیلههای نقلیه تاریخی در کشور دارند.
بابایی تأکید کرد: ثبت وسیلههای نقلیه واجد شرایط و دریافت پلاک تاریخی ضمن ایجاد هویت رسمی، امکان حفاظت اصولیتر و استفاده از ظرفیتهای فرهنگی، گردشگری و نمایشگاهی این وسایل را فراهم میکند.
ضرورت توسعه گردشگری خودرو
او استفاده از خودروهای تاریخی در گردشگری را ظرفیتی قابل توجه دانست و گفت: سالهاست ظرفیت استفاده از وسیلههای نقلیه تاریخی برای جذب گردشگر و حضور در رویدادهای فرهنگی در کشور شناخته شده است و کانون جهانگردی و اتومبیلرانی نیز از گذشته تاکنون همایشهای عمومی و تخصصی، نمایشگاههای موقت و رالی خودروهای تاریخی برگزار کرده است.
بابایی ادامه داد: با وجود این اقدامات، هنوز ظرفیتهای زیادی برای توسعه این حوزه وجود دارد. برای نمونه، جای برگزاری یک نمایشگاه بینالمللی خودروهای تاریخی در ایران، مشابه نمایشگاههای معتبر جهانی که سالانه هزاران بازدیدکننده دارند، خالی است و میتوان در آینده برای برگزاری چنین رویدادی برنامهریزی کرد.
موزهها و رالیهای تاریخی؛ ابزار انتقال دانش به نسل جدید
دبیر کارگروه شناسایی و صیانت از وسیلههای نقلیه تاریخی گفت: بیشتر بازدیدکنندگان رویدادهای مرتبط با وسایل نقلیه تاریخی را جوانان و نوجوانان تشکیل میدهند و این رویدادها فرصتی برای آشنایی آنان با روند تحولات صنعتی و اجتماعی کشور و همچنین شیوه نگهداری و بازسازی خودروهای تاریخی است.
او افزود: بسیاری از مردم نیز در جریان این رویدادها با ارزش تاریخی وسیله نقلیهای که در اختیار دارند آشنا میشوند و همین آگاهی میتواند مانع از آن شود که خودروهای تاریخی به دلیل ناآگاهی مالکان به چرخه اسقاط وارد شوند.
بابایی همچنین از تلاش برای شناسایی مجموعهداران وسایل نقلیه تاریخی در سراسر کشور و معرفی آنان به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای صدور مجوز مجموعهداری خبر داد و گفت: هدف، تشویق مجموعهداران به ایجاد موزههای تخصصی خصوصی و کمک به توسعه گردشگری در استانهای مختلف است.
او افزود: کانون جهانگردی و اتومبیلرانی به نمایندگی از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، بنا بر درخواست موزههای مختلف، از سالهای گذشته کارشناسان خود را برای استخراج اطلاعات و تاریخچه وسایل نقلیه موجود در موزهها و ارائه راهنمایی درباره حفظ، نگهداری و شناسنامهدار کردن آنها اعزام کرده است.
ضرورت حفظ اصالت در مرمت خودروهای تاریخی
بابایی درباره ضوابط تشخیص اصالت خودروهای تاریخی اظهار کرد: وسیله نقلیه تاریخی باید دارای اصالت فنی و کالبدی باشد و در شرایط مطلوب نگهداری شده یا در صورت نیاز، با حفظ هویت اصلی به شکل اصولی بازسازی شده باشد.
او افزود: در خودروهای بازسازیشده، تعویض ارکان اصلی مانند شاسی و اتاق، بر اساس ضوابط موجود موجب خروج وسیله نقلیه از اصالت میشود. همچنین هرگونه تغییر خارج از دوره و سال ساخت خودرو، مگر در موارد استثنا، مجاز نیست و باید خودرو تا حد امکان به وضعیت فابریک بازگردانده شود.
دبیر کارگروه شناسایی و صیانت از وسیلههای نقلیه تاریخی تأکید کرد: قطعات فرعی در صورت نیاز باید مطابق دوره تولید خودرو جایگزین شوند و هنگام بازسازی نیز شمارههای شاسی، اتاق و موتور نباید مخدوش یا دستکاری شوند.
حمایت مالیاتی و بیمهای از مالکان خودروهای تاریخی
او با اشاره به هزینههای بالای نگهداری خودروهای تاریخی گفت: با توجه به اینکه خودروهای تاریخی بر اساس ضوابط موجود برای استفاده روزمره در نظر گرفته نشدهاند، میتوان برای حمایت از مالکان و مجموعهداران، تخفیفها یا معافیتهای مالیاتی و بیمهای در نظر گرفت.
بابایی افزود: در برخی کشورها از جمله انگلستان، خودروهای تاریخی از مالیات معاف هستند. در ایران نیز میتوان خودروهای دارای پلاک تاریخی را از مالیات سالانه یا مالیات نقلوانتقال معاف کرد و حتی بیمه شخص ثالث را به صورت روزانه، هفتگی یا ماهانه ارائه داد تا هزینه نگهداری برای مالکان کاهش یابد. این موضوعات از سوی دبیرخانه کارگروه با سازمانهای مربوط در حال پیگیری است.
جلوگیری از سوءاستفاده از عنوان خودروی تاریخی
بابایی درباره احتمال سوءاستفاده از عنوان خودروی تاریخی برای جلوگیری از اسقاط خودروهای صرفاً فرسوده گفت: بر اساس ماده ۴ آییننامه شناسایی و صیانت از وسیلههای نقلیه تاریخی، وسیلههای نقلیه تاریخی پس از احراز اصالت و مالکیت باید پلاک تاریخی دریافت کنند و خودروهایی که دارای پلاکهای دیگر هستند، مشمول حمایتهای این آییننامه نخواهند بود.
او درباره احتمال سختگیری بیش از اندازه در روند صدور پلاک تاریخی نیز اظهار کرد: دستگاههای عضو کارگروه نگاه حمایتی دارند و تلاش میکنند روند دریافت پلاک تاریخی تسهیل شود. دستورالعملهای مربوط نیز بر اساس قوانین داخلی و بینالمللی تدوین شده و هر جا نیاز به اصلاح یا تسریع در فرآیند وجود داشته باشد، با همکاری اعضای کارگروه و بهویژه راهور فراجا، مسائل برطرف میشود.
ایجاد بانک اطلاعاتی خودروهای تاریخی کشور
دبیر کارگروه شناسایی و صیانت از وسیلههای نقلیه تاریخی درباره ایجاد بانک اطلاعاتی خودروهای تاریخی کشور گفت: کانون جهانگردی و اتومبیلرانی به عنوان دبیرخانه کارگروه و به نمایندگی از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، از زمان تصویب آییننامه در سال ۱۳۸۹، سامانه ثبت اطلاعات وسایل نقلیه تاریخی را طراحی و راهاندازی کرده است.
بابایی افزود: اطلاعات قابل توجهی از مالکان در استانهای مختلف از طریق این سامانه و به صورت خوداظهاری جمعآوری شده و نوبتدهی و کارشناسی وسایل نقلیه تاریخی برای دریافت پلاک نیز از طریق همین سامانه انجام میشود.
رالی خودروهای تاریخی؛ ظرفیتی برای برندینگ شهرهای تاریخی
او برگزاری رویدادهای سالانه خودروهای تاریخی را ظرفیتی برای برندینگ شهری و توسعه گردشگری دانست و گفت: بسیاری از شهرهای جهان به واسطه برگزاری رویدادهای فرهنگی، هنری، گردشگری، صنعتی و ورزشی شناخته شدهاند و خودروهای تاریخی نیز میتوانند بخشی از این رویدادها باشند.
بابایی ادامه داد: برگزاری رویدادهای سالانه و تقویمی مرتبط با خودروهای تاریخی میتواند توجه علاقهمندان، خبرنگاران و نشریات معتبر بینالمللی را جلب کند و در ادامه به برندسازی و رونق گردشگری در شهرهای تاریخی منجر شود.
خلأ قانونی میان خودروهای ۲۰ تا ۳۰ ساله
دبیر کارگروه شناسایی و صیانت از وسیلههای نقلیه تاریخی یکی از مسائل مهم موجود را تفاوت میان سن فرسودگی و سن تاریخی خودرو دانست و گفت: با تصویب اصلاحیه جدید آییننامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، سن فرسودگی برای وسایل نقلیه شخصی ۲۰ سال تعیین شده، در حالی که بر اساس ضوابط مربوط به وسایل نقلیه تاریخی، سن خودرو تاریخی باید حداقل ۳۰ سال باشد.
او افزود: بنابراین باید برای فاصله سنی ۲۰ تا ۳۰ سال چارهاندیشی شود تا وسایل نقلیه متمایز و ممتاز بالای ۲۰ سال که هنوز واجد ارزشهای فنی، فرهنگی یا تاریخی هستند، پیش از رسیدن به سن تاریخی، امکان حفاظت و صیانت داشته باشند.
خودروهای تاریخی؛ سرمایههای نفیس کشور
بابایی در پایان با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به خودروهای تاریخی گفت: در وهله نخست باید این تفکر در دستگاههای قانونگذاری و اجرایی نهادینه شود که وسیلههای نقلیه تاریخی بخشی از سرمایههای نفیس کشور هستند و حفظ و انتقال آنها به نسل آینده یک وظیفه ملی است.
او اظهار کرد: بسیاری از کشورهای جهان با خرید و واردات وسایل نقلیه تاریخی برای خود پیشینه و قدمت ایجاد میکنند، در حالی که بسیاری از وسایل نقلیه تاریخی موجود در ایران از سالهای دور و از نخستین دورههای تولید، مونتاژ یا واردات وارد کشور شدهاند و بخشی از فرهنگ، تاریخ و سبک زندگی معاصر ایرانیان بودهاند.
بابایی حمایت همهجانبه از مالکان و بخش خصوصی فعال در این حوزه را ضروری دانست و گفت: این افراد بدون چشمداشت و با صرف وقت و هزینه شخصی برای حفظ، نگهداری و مرمت این سرمایههای کشور تلاش میکنند.
او خاطرنشان کرد: در سالهای اخیر با تلاش اعضای کارگروه و فعالان این حوزه، اقدامات حمایتی مناسبی انجام شده که از جمله آن میتوان به مستثنی شدن وسایل نقلیه دارای پلاک تاریخی از آییننامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو اشاره کرد. امیدواریم این روند با همدلی همه فعالان ادامه پیدا کند تا ایران به الگویی موفق در حوزه صیانت از وسایل نقلیه تاریخی در سطح بینالمللی تبدیل شود.
انتهای پیام/
نظر شما